Quán phở nên bán buổi sáng hay cả ngày?
Mở thêm ca chiều không làm doanh thu tăng gấp đôi, nhưng gần như chắc chắn làm chi phí nhân sự tăng gấp đôi — vì bếp và phục vụ vẫn cần đủ người đứng ca dù lượng khách buổi chiều thường thấp hơn hẳn buổi sáng. Yếu tố quyết định việc bán cả ngày có đáng hay không là quán có nằm trong bán kính đi bộ của một khu văn phòng hay không: có văn phòng gần đó thì buổi chiều có nguồn khách ổn định để bù chi phí ca thêm; không có, ca chiều trở thành một bài toán xếp ca mà lợi nhuận buổi sáng phải gánh thay.
Doanh thu không nhân đôi, nhưng chi phí ca kíp thì có
Phở vốn là món ăn gắn với buổi sáng, và ở phần lớn các quán, lượng khách buổi sáng vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong ngày. Vì vậy, quyết định mở thêm ca chiều thường được nhìn nhận đơn giản là “bán thêm giờ thì thêm doanh thu” — nhưng phép tính thực tế không đối xứng như vậy.
Để mở ca chiều, quán vẫn cần gần như đủ số người đứng bếp, chan tô, chạy bàn và thu ngân như ca sáng, vì một ca thiếu người không thể đảm bảo tốc độ phục vụ hay chất lượng tô phở ra khỏi bếp. Trong khi đó, ở một quán phở thuần túy — nơi phở vẫn là món gắn liền với bữa sáng — lượng khách buổi chiều thường thấp hơn đáng kể so với buổi sáng. Kết quả là quán trả gần như nguyên một ca lương nhân công để phục vụ một lượng khách nhỏ hơn nhiều — đây là phép tính mà nhiều chủ quán mới chỉ nhận ra sau khi đã mở ca chiều được vài tuần, chứ không phải trước khi quyết định.
Yếu tố quyết định: có văn phòng trong bán kính đi bộ hay không
Cái khiến phép tính này đổi chiều là sự tồn tại của một khu văn phòng nằm trong bán kính đi bộ thực tế — tức khách có thể đến ăn trưa hoặc ăn xế rồi quay lại chỗ làm trong khung giờ nghỉ của họ, không phải một khu dân cư hay khu công nghiệp nằm cách vài cây số mà khách phải di chuyển bằng xe.
Một khu văn phòng đủ gần tạo ra nguồn khách buổi trưa và đầu giờ chiều tương đối ổn định theo ngày trong tuần, vì giờ nghỉ trưa của dân văn phòng lặp lại đều đặn và ít phụ thuộc vào thời tiết hay tâm trạng như khách vãng lai. Nguồn khách này là thứ duy nhất đủ đều đặn để bù lại chi phí duy trì một ca nhân sự gần như trọn vẹn cho một khung giờ vốn không phải giờ vàng của món phở.
Ngược lại, nếu quán chỉ nằm cạnh khu dân cư hoặc trên một trục đường chủ yếu phục vụ khách qua lại buổi sáng, thì không có cơ chế nào tạo ra lượng khách buổi chiều đủ lớn để bù chi phí ca thêm, dù chủ quán có kéo dài giờ mở cửa đến mấy.
Khi không có văn phòng gần đó, ca chiều là bài toán xếp ca
Trong trường hợp không có khu văn phòng trong bán kính đi bộ, mở ca chiều không tạo ra một mảng doanh thu độc lập — nó tạo ra một bài toán xếp ca mà lợi nhuận của ca sáng phải gánh. Cụ thể, tiền lãi kiếm được từ ca sáng đông khách bị dùng để trả lương cho ca chiều vắng khách, thay vì được giữ lại làm lợi nhuận thực của cả ngày.
Đây cũng là lý do vì sao câu trả lời không nên dựa vào cảm giác “mở thêm giờ thì chắc sẽ có thêm khách”, mà nên dựa vào việc khảo sát thực tế xem trong bán kính đi bộ quanh mặt bằng có bao nhiêu văn phòng, quy mô nhân sự khoảng bao nhiêu, và giờ nghỉ trưa của họ có trùng với khung giờ quán có thể phục vụ hay không. Nếu câu trả lời là không, phương án hợp lý hơn thường là tập trung tối đa nguồn lực cho ca sáng — đúng khung giờ khách tự tìm đến — thay vì dàn mỏng nhân sự ra cả ngày để phục vụ một lượng khách chiều không đủ bù chi phí.
Bước tiếp theo
Xác định đúng khung giờ bán là một quyết định vận hành ảnh hưởng trực tiếp đến số nhân sự cần tuyển và quỹ lương hàng tháng, nên cần được cân nhắc từ giai đoạn chọn mặt bằng chứ không phải sau khi đã khai trương. Nếu bạn đang cân nhắc mô hình nhượng quyền, xem thông tin nhượng quyền của Phở ‘S tại trang nhượng quyền để được tư vấn cụ thể cho từng mặt bằng bạn đang xem xét.